عنوان طرح پژوهشی


بررسی معابر امن در زمان زلزله و مدیریت بحران در بافت فرزان شهر بیرجند، 1402

مجری: دکتر علی اشرفی

همکار: بهناز نجاتی

با توجه به خطرات ناشی از وقوع زلزله در مناطق شهری و اهمیت ارتقاء تاب‌آوری در بافت‌های فرسوده، مطالعه‌ای با هدف ارزیابی وضعیت معابر و مدیریت بحران در بافت فرزان شهر بیرجند توسط تیم مهندسین مشاور انجام شد. در این پژوهش، معابر شهری از منظر عرض، دسترسی، قابلیت عبور و امدادرسانی در شرایط بحرانی مورد بررسی میدانی و تحلیلی قرار گرفتند.

به منظور ارزیابی دقیق، داده‌های نقشه‌ای موجود با مشاهدات میدانی تطبیق داده شد تا میزان هم‌خوانی وضعیت موجود با اسناد رسمی بررسی گردد. در نتیجه، تعدادی از معابر غیر استاندارد و ناکارآمد شناسایی شدند که در شرایط بحران می‌توانند مانعی جدی در مسیر امدادرسانی و تخلیه اضطراری باشند. بر این اساس، پیشنهاداتی از جمله عقب‌نشینی در برخی املاک مجاور، تغییر کاربری فضاهای ناکارآمد و اصلاح هندسی معابر ارائه گردید تا سطح دسترسی اضطراری بهبود یابد.

برای تحلیل فضایی دقیق موقعیت‌ها، محاسبه میزان عقب‌نشینی مورد نیاز، و ارزیابی تصرف احتمالی اراضی، از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) به عنوان ابزاری توانمند در تصمیم‌گیری‌های مکانی استفاده شد. این سامانه امکان تحلیل هم‌زمان داده‌های مکانی و توصیفی را فراهم نموده و نقش مهمی در تدوین پیشنهادهای اجرایی ایفا کرد.

همچنین با در نظر گرفتن شاخص‌هایی نظیر ایمنی، نزدیکی به بافت فرسوده، دسترسی‌پذیری و فضای باز، مکان‌یابی بهینه‌ای برای استقرار سکونت‌گاه‌های موقت بحران در مجاورت این بافت صورت گرفت. این اقدام می‌تواند به تسهیل عملیات امداد و اسکان موقت در زمان وقوع زلزله کمک شایانی نماید.

نتایج این مطالعه می‌تواند به عنوان الگویی کاربردی در مدیریت بحران و برنامه‌ریزی تاب‌آور برای سایر شهرهای با بافت مشابه مورد استفاده قرار گیرد.